ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΙΜΑΤΟΥΡΙΑ

1. Τι είναι η αιματουρία;

Αιματουρία είναι η κατάσταση κατά την οποία ο ασθενής αποβάλλει ούρα που περιέχουν αίμα. Στη μικροσκοπική αιματουρία, τα ούρα φαίνονται φυσιολογικά στο μάτι, αλλά η εξέτασή τους στο μικροσκόπιο δείχνει υψηλό αριθμό ερυθρών αιμοσφαιρίων. Στη μακροσκοπική αιματουρία, τα ούρα φαίνονται κόκκινα με το μάτι.

2. Πού οφείλεται η αιματουρία;

Αυτή η κατάσταση μπορεί να οφείλεται σε καταστάσεις εκτός του ουροποιητικού συστήματος, όπως αιμορραγικές διαθέσεις, δρεπανοκυτταρική αναιμία, λήψη αντιπηκτικών ή αντιαιμοπεταλιακών φαρμάκων), αλλά συνηθέστερα η αιτία βρίσκεται εντός του ουροποιητικού (ουρολοιμώξεις, ιδιαίτερα η κυστίτιδα, φλεγμονώδεις παθήσεις της ουροδόχου κύστης, νεφρολιθίαση, καλοήθης υπερπλασία του προστάτη, καρκίνος των νεφρών, της ουροδόχου κύστης ή του προστάτη, ασθένειες των νεφρών όπως σπειραματονεφρίτιδες και η νεφροπάθεια τύπου IgA, προστατίτιδα, τραυματισμοί του ουροποιητικού συστήματος κ.λπ.). Η έντονη σωματική άσκηση είναι σε θέση μερικές φορές να προκαλέσει αιματουρία, η οποία όμως δεν διαρκεί περισσότερο από 24 ώρες. Σε πολλές περιπτώσεις, εκδηλώνεται αιματουρία χωρίς να εντοπίζεται κάποια αιτία που την προκαλεί.

3. Υπάρχει αθώα αιματουρία;

Ουσιαστικά σχεδόν όλες οι ουρολογικές και νεφρολογικές παθήσεις μπορεί να προκαλέσουν αιματουρία, όμως καμιά αιματουρία δεν πρέπει να θεωρείται αθώα και η πρώτη υποψία πρέπει πάντα να είναι κάποιο νεόπλασμα. Για το λόγο αυτό, είναι απαραίτητο να ζητείται άμεσα η βοήθεια του Ουρολόγου, ο οποίος θα πρέπει να διερευνήσει το πρόβλημα.

4. Ποια συμπτώματα μπορούν να συνυπάρχουν με αιματουρία;

Ο ασθενής με αιματουρία μπορεί να μην έχει κανένα άλλο σύμπτωμα. Συχνά όμως αναφέρει πόνο κατά την ούρηση, συχνουρία, καύσο, δυσκολία στην ούρηση ή αιματουρία μετά από κόπωση. Η εμφάνιση πηγμάτων αίματος στα ούρα είναι σημάδι μεγάλης αιματουρίας και χρειάζεται γρήγορη εκτίμηση και αντιμετώπιση.

5. Πώς γίνεται η διάγνωση της αιματουρίας;

Για να επιβεβαιωθεί η ύπαρξη αιματουρίας, πρέπει να γίνει γενική εξέταση ούρων. Μερικές φορές, το χρώμα των ούρων γίνεται «ερυθρό» από λήψη ορισμένων τροφών (παντζάρια) ή φαρμάκων (ριφαμπικίνη, παράγωγα ανθρακινόνης) ή βιταμινών (Β12), ενώ σε ασθενείς με ίκτερο τα ούρα έχουν χρώμα σαν κονιάκ. Επίσης, μπορεί να έχουμε αυτόματη έξοδο αίματος από την ουρήθρα (χωρίς ούρηση), οπότε μιλάμε για ουρηθρορραγία, που είναι μια διαφορετική κατάσταση από την αιματουρία. Στις γυναίκες πρέπει επίσης να διευκρινίζεται αν το αίμα προέρχεται από τον κόλπο και απλώς αναμειγνύεται με την έξοδο των ούρων.

6. Πρέπει ο ασθενής να ελέγχεται μετά από ένα μόνο επεισόδιο αιματουρίας;

Η αιματουρία είναι το χαρακτηριστικό σύμπτωμα του καρκίνου της ουροδόχου κύστης, νεφρών και ουρητήρων, ανεξάρτητα εάν πρόκειται για επιφανειακό ή διηθητικό καρκίνο, και έχει τρία χαρακτηριστικά: είναι ολική, ανώδυνος, δηλαδή ο ασθενής δεν πονάει, και διαλείπουσα, δηλαδή μπορεί να υπάρχει αίμα σε μία ούρηση και εν συνεχεία τα ούρα να είναι καθαρά για ημέρες ή και πιο μεγάλο χρονικό διάστημα (μήνες). Αυτό είναι δυστυχώς μειονέκτημα, γιατί ο ασθενής επαναπαύεται, ενώ η νόσος προχωρεί.

7. Ασθενείς με καρκίνο ουροδόχου κύστεως, νεφρικής πυέλου ή ουρητήρων έχουν πάντα αιματουρία; Τι άλλα συμπτώματα συνυπάρχουν;

Σπάνια ασθενής με καρκίνο ουροδόχου κύστεως, νεφρικής πυέλου η ουρητήρων δεν έχει αιματουρία. Η ούρηση δεν είναι συνήθως επώδυνη, αλλά μπορεί να υπάρχει καύσος κι ο ασθενής ουρεί συχνά, βγάζοντας μικρές ποσότητες ούρων. Αν έχει αναπτυχθεί υδρονέφρωση, δηλαδή επέκταση του όγκου προς τους ουρητήρες, μπορεί να υπάρχει πόνος στη μέση. Κι επειδή η ουροδόχος κύστη είναι ιδιαίτερα ευπαθής σε λοιμώξεις όταν περιέχει όγκο, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα κυστίτιδας με δυσουρία και συχνουρία. Όταν ο όγκος αναπτυχθεί στον αυχένα της κύστεως, μειώνει την ακτίνα της ούρησης. Η αιματουρία λοιπόν είναι το κύριο σύμπτωμα του καρκίνου της κύστης, χωρίς αυτό να σημαίνει πως κάθε αιματουρία είναι και καρκίνος, αλλά κάθε αιματουρία χρειάζεται έλεγχο, ακόμη κι όταν εμφανίζεται για μία φορά.

8. Πώς αντιμετωπίζεται αρχικά η αιματουρία;

Για την αντιμετώπιση της αιματουρίας υπάρχουν ορισμένα άμεσα μέτρα. Συνιστάται η άφθονη λήψη υγρών. Εφόσον υπάρχει λοίμωξη, χορηγείται το κατάλληλο αντιβιοτικό. Σε μεγάλη αιματουρία με πήγματα, χρειάζεται τοποθέτηση ουροκαθετήρα και πλύσεις κύστεως, μέχρι την υποχώρηση της αιματουρίας. Αφού ολοκληρωθεί ο έλεγχος και διαπιστωθεί η αιτία της αιματουρίας, μπορεί να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση για την αντιμετώπισή της. Συνηθέστερες αιτίες που χρειάζονται χειρουργική αντιμετώπιση είναι τα νεοπλάσματα των νεφρών και ουρητήρων, οι όγκοι της ουροδόχου κύστης και του προστάτη και η υπερπλασία του προστάτη.

9. Ποιες είναι οι απαραίτητες εξετάσεις σε ασθενείς με αιματουρία;

Το υπερηχογράφημα νεφρών, κύστεως, προστάτη αποτελεί την πρώτη απεικονιστική εξέταση που θα χρειαστεί. Η ενδοφλέβια πυελογραφία συνεχίζει να κατέχει εξέχουσα θέση στον έλεγχο μιας αιματουρίας, ενώ η αξονική τομογραφία συνιστάται επί συγκεκριμένων ενδείξεων. Απολύτως απαραίτητη είναι και η κυστεοσκόπηση, για τον πλήρη έλεγχο του κατώτερου ουροποιητικού, που είναι η συχνότερη θέση ανάπτυξης ουροθηλιακού καρκίνου.

10. Τι είναι η κυστεοσκόπηση;

Η κυστεοσκόπηση είναι ενδοσκοπική μέθοδος που επιτρέπει την εξέταση του εσωτερικού της ουροδόχου κύστης. Κατά την κυστεοσκόπηση, εκτός από την επισκόπηση του εσωτερικού της κύστης, μπορούν να γίνουν βιοψίες από μορφώματα ή ύποπτες περιοχές που πιθανόν να υπάρχουν. Η μέθοδος χρησιμοποιείται επίσης και για θεραπευτικούς σκοπούς.

11. Υπάρχει θεραπεία για τον καρκίνο της ουροδόχου κύστεως, νεφρικής πυέλου και ουρητήρων;

Η θεραπεία είναι ανάλογη με το όργανο και τη φύση του όγκου. Στον καρκίνο της κύστης, τους επιφανειακούς όγκους τους αντιμετωπίζουμε μόνον με διουρηθρική αφαίρεση, δηλ. δια μέσου της ουρήθρας. Με ειδικό όργανο το κυστεοσκόπιο, που έχει ένα ειδικό μαχαιρίδιο, αφαιρούμε τον όγκο όσον το δυνατόν σε μεγαλύτερο βάθος, χωρίς τομή. Συνήθως αυτές οι διουρηθρικές εκτομές των όγκων συνοδεύονται από ενδοκυστικές εγχύσεις φαρμάκων διά μέσου καθετήρα στην κύστη και πάντα, φυσικά, η έκβαση και η υποτροπή εξαρτάται από το στάδιο και τη φύση του όγκου.

Τους διηθητικούς όγκους, εκείνους που έχουν πιάσει το τοίχωμα της κύστης, συνήθως τους αντιμετωπίζουμε με ολική, ριζική κυστεκτομή. Τι σημαίνει αυτό; Αφαίρεση όχι μόνο του όγκου, αλλά και όλης της κύστης, με υποχρεωτικό επακόλουθο την παροχέτευση των ούρων με κάποια άλλη τεχνική. Συνήθως φτιάχνουμε μια καινούργια κύστη από κομμάτι εντέρου που παίρνουμε και το αποσωληνοποιούμε, δηλ. από σωληνωτό σχήμα που έχει, το κάνουμε σφαιρικό, ούτως ώστε να δέχεται μεγάλη ποσότητα ούρων.

Στον καρκίνο της νεφρικής πυέλου, η μόνη λύση είναι η αφαίρεση όλου του νεφρού και σύστοιχου ουρητήρα.

Στον καρκίνο του ουρητήρα, ανάλογα με τη θέση του όγκου, μπορεί να γίνει μερική εκτομή του ή αφαίρεση όλου του ουρητήρα και σύστοιχου νεφρού.

12. Ποια είναι τα συμπεράσματα – σημεία κλειδιά για το θέμα αιματουρία;

Σαν συμπέρασμα, μπορούμε να πούμε ότι ο έλεγχος κάθε αιματουρίας είναι το καθοριστικό στοιχείο για την έγκαιρη διάγνωση κάθε καρκίνου του ουροποιητικού συστήματος.
Ουσιαστικά, σχεδόν όλες οι ουρολογικές και νεφρολογικές παθήσεις μπορεί να προκαλέσουν αιματουρία, όμως καμιά αιματουρία δεν πρέπει να θεωρείται αθώα και η πρώτη υποψία πρέπει πάντα να είναι κάποιο νεόπλασμα. Για το λόγο αυτό, είναι απαραίτητο να ζητείται άμεσα η βοήθεια του Ουρολόγου, ο οποίος θα πρέπει να διερευνήσει το πρόβλημα.
Τελειώνοντας, από όλα όσα αναφέρθηκαν, σπουδαία σημασία έχει η έγκαιρη και πρόωρη διάγνωση των καρκίνων της ουροδόχου κύστεως, νεφρικής πυέλου και ουρητήρων στα πρώτα στάδια και η σωστή εκτίμηση του σταδίου, γιατί από αυτό θα εξαρτηθεί και η κατάλληλη θεραπεία που θα συσταθεί και μπορεί να είναι και οριστική.

                                                                                                               Λαμπανάρης Γεώργιος

                                                                                                      Χειρουργός Ουρολόγος Ανδρολόγος

Καρκίνος του Προστάτη

Καρκίνος του προστάτη

Ο προστάτης αποτελεί τμήμα του ανδρικού αναπαραγωγικού συστήματος και βοηθάει στην παραγωγή και αποθήκευση του σπέρματος. Στους ενήλικες άνδρες, ο τυπικός προστάτης έχει μήκος περίπου 3 εκατοστά και ζυγίζει περί τα 20 γραμμάρια. Βρίσκεται στην πύελο, κάτω από την ουροδόχο κύστη και μπροστά από το ορθό (τελικό τμήμα του παχέος εντέρου).

Εξαιτίας της θέσης του, οι παθήσεις του προστάτη συχνά επηρεάζουν την ούρηση, την εκσπερμάτιση και σπανίως την αφόδευση. Ο προστάτης περιέχει πολλούς μικρούς αδένες, οι οποίοι παράγουν περίπου το 20% του υγρού του σπέρματος. Στον καρκίνο του προστάτη, τα κύτταρα αυτών των αδένων μεταλλάσσονται σε καρκινικά. Ο καρκίνος του προστάτη είναι ένα είδος καρκίνου, που αναπτύσσεται στον προστάτη αδένα του ανδρικού αναπαραγωγικού συστήματος. Οι περισσότεροι καρκίνοι αναπτύσσονται αργά, ως τόσο υπάρχουν και περιπτώσεις επιθετικού καρκίνου. Τα καρκινικά κύτταρα είναι δυνατό να κάνουν μετάσταση (εξαπλωθούν) και σε άλλα μέρη του σώματος, όπως στα οστά και στους λεμφαδένες. Ο καρκίνος του προστάτη μπορεί να προκαλέσει πόνο, δυσκολία στην ούρηση, προβλήματα κατά τη συνουσία και στυτική δυσλειτουργία. Άλλα συμπτώματα είναι πιθανό να εκδηλωθούν σε μεταγενέστερα στάδια της ασθένειας.

Ο καρκίνος του προστάτη τείνει να εμφανίζεται σε άνδρες με ηλικία άνω των 50 ετών. Παγκοσμίως είναι η έκτη αιτία θανάτου (που σχετίζεται με καρκίνο) στους άνδρες. Ωστόσο, πολλοί άνδρες με καρκίνο του προστάτη δεν εμφανίζουν συμπτώματα, δεν εφαρμόζουν κάποια θεραπεία και τελικά πεθαίνουν εξαιτίας άλλων αιτιών. Πολλοί παράγοντες, κυρίως γενετικοί και διατροφικοί, έχουν ενοχοποιηθεί για την ανάπτυξη αυτού του είδους καρκίνου. Η παρουσία καρκίνου του προστάτη καθορίζεται από τα συμπτώματα, τις σωματικές εξετάσεις, το PSA τεστ και από τη βιοψία.

Η πιο απλή και σύντομη μέθοδος διάγνωσης είναι η δακτυλική εξέταση, που διενεργείται από τον ουρολόγο ή παθολόγο μέσω του πρωκτού του ασθενούς, ο οποίος ξαπλώνει σε θέση που ευνοεί τον ψηλαφισμό του αδένα, στο πρόσθιο τμήμα του εντέρου. Με τη δακτυλική διερεύνηση της περιοχής ο γιατρός εκτιμά τυχόν αύξηση του μεγέθους ή της υφής του προστάτη και είναι σε θέση να προσδιορίσει σε μεγάλο ποσοστό εάν η κατάστασή είναι απολύτως φυσιολογική, ή αν υπάρχει κάποια υπερτροφία, καλοήθης ή κακοήθης. Το επόμενο βήμα -που συχνά απαιτείται να συνυπάρχει με την δακτυλική εξέταση- είναι η μέτρηση του επιπέδου του Ειδικού Προστατικού Αντιγόνου (PSA) στο αίμα του ασθενούς.

Βιοψία καρκίνου του προστάτη

Κατά τη βιοψία ο ουρολόγος παίρνει μικρά δείγματα ιστού από τον προστάτη μέσω του ορθού. Ένα “πιστόλι βιοψίας” εισάγει και στη συνέχεια απομακρύνει ειδικές μικρές βελόνες σε λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο. Οι βιοψία του προστάτη αποτελεί διαδικασία ρουτίνας και σπάνια απαιτεί νοσηλεία στο νοσοκομείο. Το 55% των ανδρών αναφέρουν δυσφορία κατά τη διάρκεια της βιοψίας του προστάτη.

Θεραπεία καρκίνου του προστάτη

Χάρη στο PSA τεστ, περίπου στο 90% των περιπτώσεων γίνεται διάγνωση έγκαιρα και η χειρουργική επέμβαση οδηγεί σε θεραπεία.

Γεώργιος Λαμπανάρης

Χειρουργός Ουρολόγος

Ακρατεια Ουρων

Ποια τα αίτια της ακράτειας;

Μία πολύ μεγάλη γκάμα καταστάσεων και διαταραχών μπορούν να δημιουργήσουν ακράτεια ούρων, όπως γενετικές ανωμαλίες, χειρουργικές επεμβάσεις, κακώσεις και τραυματισμοί στην πύελο και τη σπονδυλική στήλη, νευρολογικές παθήσεις, φλεγμονές και ουρολοιμώξεις, καθώς επίσης και η γήρανση. Ακόμα, η ακράτεια μπορεί να προκληθεί μετά από έναν τοκετό.

Η απώλεια λίγων ή περισσότερων σταγόνων μπορεί να οφείλεται σε:

• Προδιάθεση. Εκ γενετής χαλαρότητα ιστών και μυών που στηρίζουν τα εσωτερικά γεννητικά όργανα – ουροδόχο κύστη.

• Εγκυμοσύνες – τοκετούς. Η μήτρα, μεγαλώνοντας λόγω εγκυμοσύνης, πιέζει την ουροδόχο κύστη και νεύρα της περιοχής. Κατά τον τοκετό, ενδέχεται να προκληθούν κακώσεις σε μύες – ιστούς που στηρίζουν κόλπο και μήτρα, με αποτέλεσμα ακράτεια ούρων, χαλάρωση κόλπου και πρόπτωση μήτρας. Η καισαρική τομή δεν προστατεύει πάντοτε από τέτοιου είδους προβλήματα.

• Παχυσαρκία. Επιπλέον κιλά καταπονούν και πιέζουν την ουροδόχο κύστη.

• Χρόνια άρση βάρους ή αύξηση ενδοκοιλιακής πίεσης: χρόνιος βήχας (κάπνισμα, άσθμα), δυσκοιλιότητα.

• Εμμηνόπαυση. Έλλειψη οιστρογόνων οδηγεί σε λέπτυνση ιστών κόλπου – ουροδόχου κύστης.

• Γήρανση. Με το πέρασμα του χρόνου, ουροδόχος κύστη – ουρήθρα δεν λειτουργούν το ίδιο αποτελεσματικά.

• Νευρολογικά προβλήματα (εγκεφαλικά επεισόδια, διαβήτης, πάρκινσον, σκλήρυνση κατά πλάκας). 

Ποιοι τύποι ακράτειας υπάρχουν;

Υπάρχουν 3 βασικοί τύποι ακράτειας:

Ακράτεια από προσπάθεια: Οι μύες που περιβάλλουν τον αυχένα της κύστης χαλαρώνουν και δεν μπορεί πλέον η κύστη να αντιμετωπίσει μεγάλες πιέσεις. Έτσι, δραστηριότητες που αυξάνουν την πίεση στην κοιλιά, όπως φτέρνισμα, βήχας ή ορθοστασία, προκαλούν απώλεια ούρων. Είναι το είδος της ακράτειας που συνήθως παρουσιάζεται μετά από έναν τοκετό.

Επιτακτική ακράτεια: Η ξαφνική επιθυμία να ουρήσουμε, αλλά δεν προλαβαίνουμε να κρατηθούμε, μέχρι να φθάσουμε στη τουαλέτα. Εκείνη τη στιγμή η κύστη “σφίγγεται” (συσπάται) ακούσια, η βαλβίδα (ο αυχένας της κύστης) ανοίγει και τα ούρα πετάγονται έξω. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε κάποια νευρολογική πάθηση, αλλά πολλές φορές δεν βρίσκουμε κανένα αίτιο και λέγεται ιδιοπαθής ασταθής (ή ορθότερα υπερλειτουργική) κύστη.

Μικτή ακράτεια: Ο συνδυασμός των 2 παραπάνω τύπων.

Ακόμα, η ακράτεια μπορεί να εμφανισθεί μετά από μία χειρουργική επέμβαση, όπως υστερεκτομή, μία καισαρική, μία προστατεκτομή ή ακόμα μετά από μία επέμβαση στα έντερα.

Άλλη ταξινόμηση της ακράτειας περιλαμβάνει 2 ακόμα τύπους, την:

Α) Αντανακλαστική ακράτεια: Όταν η κύστη γεμίζει, στέλνει σήμα στον εγκέφαλο. Τα νεύρα που μεταφέρουν αυτό το μήνυμα μπορεί να έχουν βλάβη, και το μήνυμα δεν φτάνει ποτέ στον εγκέφαλο. Η κύστη θα αδειάσει από μόνη της χωρίς να το θέλουμε (ακούσια) και, σε αυτήν την περίπτωση, δεν θα καταλάβουμε από πριν ότι θέλουμε να πάμε στην τουαλέτα.

Β) Ακράτεια από υπερπλήρωση: Αυτό μπορεί να είναι αποτέλεσμα της κατακράτησης ούρων. Όπως ακριβώς ένα μπαλόνι που το γεμίζουμε με νερό, όταν γεμίσει και δεν χωράει άλλο, αρχίζει να υπερχειλίζει και χύνονται σταγόνες έξω, έτσι και η κύστη γεμίζει και σιγά σιγά φεύγουν κάποιες σταγόνες ή έχουμε συνέχεια απώλεια ούρων.

Ακόμα, η ακράτεια μπορεί να εμφανισθεί μετά από μια χειρουργική επέμβαση, όπως υστερεκτομή, μια καισαρική, μια προστατεκτομή ή ακόμα μετά από μια επέμβαση στα έντερα.

Ποια η θεραπεία της ακράτειας;

Υπάρχουν τρεις μεγάλες κατηγορίες: συμπεριφοράς, φαρμακευτική και χειρουργική.

Η θεραπεία συμπεριφοράς μερικές φορές περιλαμβάνει:

Προγραμματισμό της ούρησης

Ο ασθενής πηγαίνει στην τουαλέτα συγκεκριμένη ώρα με το ρολόι, κάθε 2-4 ώρες, ανεξάρτητα από το εάν θέλει να ουρήσει ή όχι. Ο στόχος είναι να κρατήσουμε στεγνό τον ασθενή και ενδείκνυται στα άτομα της τρίτης ηλικίας με ακράτεια, στα παιδιά με νυκτερινή ενούρηση και στους πάσχοντες από νόσο του Αλτσχάιμερ.

Επανεκπαίδευση της κύστης

Και εδώ ο ασθενής πηγαίνει σε προγραμματισμένες ώρες να ουρήσει, αλλά το διάστημα μεταξύ της μίας ούρησης και της άλλης βαθμιαία αυξάνει, έτσι η κύστη μαθαίνει να καθυστερεί την ούρηση για μεγαλύτερα διαλείμματα. Αυτή η τεχνική εφαρμόζεται στην επιτακτική και μικτού τύπου ακράτεια.

Ασκήσεις του πυελικού εδάφους

Αυτές οι ασκήσεις των μυών της λεκάνης, κολπικών κώνων κ.ά. μπορούν να συνδυασθούν και με θεραπεία βιοανάδρασης, και συνήθως τις προτείνουμε στην ακράτεια από προσπάθεια.

Φαρμακευτική θεραπεία

Υπάρχει μια κατηγορία φαρμάκων που λέγονται αντιχολινεργικά και στοχεύουν να θεραπεύσουν κυρίως την επιτακτικού τύπου ακράτεια. Μάλιστα, ένα τελευταίου τύπου κυκλοφορεί τώρα και στη χώρα μας με καλά αποτελέσματα. Επειδή όμως αυτά τα φάρμακα έχουν αλληλεπίδραση με άλλα φάρμακα που μπορεί να παίρνει κάποιος, ιδιαίτερα τα άτομα της τρίτης ηλικίας, θα πρέπει να αποφεύγουμε να τα παίρνουμε μόνοι μας και οπωσδήποτε πρέπει να μας τα έχει προτείνει ο γιατρός μας. Τελευταία, μάλιστα, κυκλοφόρησε ένα νέο φάρμακο για την αντιμετώπιση της ακράτειας από προσπάθεια στις γυναίκες, με πολύ ενθαρρυντικά πρώτα αποτελέσματα, το οποίο ανήκει στους λεγόμενους αναστολείς της σεροτονίνης και η ουσία ονομάζεται ντουλοξετίνη.

Χειρουργική θεραπεία

Η χειρουργική θεραπεία εκτελείται, αφού πρώτα ο Ουρολόγος μας έχει κάνει επιμελή και σωστή διάγνωση για τον τύπο της ακράτειας. Υπάρχουν πολλές τεχνικές που χρησιμοποιούνται κυρίως για να θεραπεύσουν την ακράτεια από προσπάθεια και την ακράτεια από βλάβη του σφιγκτήρα μετά από προστατεκτομή, όπως η ανάρτηση του κυστικού αυχένα με την τοποθέτηση μιας ειδικής ταινίας εγκράτειας, εγχύσεις γύρω από την ουρήθρα με κολλαγόνο και άλλα αδρανή υλικά, αλλά κυρίως ο τεχνητός σφιγκτήρας, όπως προαναφέρθηκε, μια συσκευή που τοποθετείται γύρω από την ουρήθρα και τη χειρίζεται εξωτερικά ο ασθενής με παρά πολύ καλά αποτελέσματα, στα χέρια όμως έμπειρων σε αυτή την επέμβαση ουρολόγων.

Ποια τα πλεονεκτήματα της ταινίας εγκράτειας;

Για περιπτώσεις με ήπια έως μέτρια ακράτεια ή, όταν ο πάσχων δεν μπορεί να χειριστεί τον τεχνητό σφιγκτήρα, η τοποθέτηση μιας ταινίας στήριξης της ουρήθρας αποτελεί μια νέα, πολύ αξιόπιστη λύση. Η ταινία λειτουργεί ασκώντας ελαφρά πίεση στην ουρήθρα. Οι περισσότεροι ασθενείς είναι εγκρατείς αμέσως μετά την επέμβαση και μπορούν να επανέλθουν στις φυσιολογικές τους δραστηριότητες μέσα σε λίγες ημέρες. Σύμφωνα με δημοσιευμένες μελέτες, το ποσοστό ικανοποίησης των πασχόντων μετά από τοποθέτηση ταινίας στήριξης της ουρήθρας προσεγγίζει το 90%.Η ταινία τοποθετείται με απλή επέμβαση σε λιγότερο από 1 ώρα, με νοσηλεία μιας ημέρας. Η μέθοδος αυτή έχει εφαρμοσθεί σε όλο τον κόσμο εδώ και 4 περίπου χρόνια σε περίπου 8.000 άνδρες. Στην Ελλάδα, η μέθοδος εφαρμόζεται τα τελευταία δύο χρόνια με υψηλά ποσοστά επιτυχίας.

Πότε πρέπει να αναζητήσουμε ιατρική βοήθεια;

Όταν:

• Έχετε μικρή απώλεια ούρων όταν γελάτε, βήχετε, ασκείστε, κατόπιν απότομης κίνησης ή αναίτια.

• Νιώθετε αίσθημα πίεσης στον κόλπο ή «μπούκωμα» χαμηλά στην κοιλιά (χαλάρωση κόλπου ή πρόπτωση μήτρας).

• Έχετε συχνουρία.

• Αισθάνεστε ξαφνικά επιτακτική ανάγκη για ούρηση, με ενδεχόμενη απώλεια ούρων, ώσπου να φτάσετε στην τουαλέτα.

• Πονάτε κατά την ούρηση.

• Δυσκολεύεστε να ουρήσετε.

• Υποφέρετε από ουρολοιμώξεις.

• Παρατηρείτε απώλεια ούρων μετά από χειρουργική επέμβαση.

Τι προκαλεί την ακράτεια ούρων στους άνδρες;

Η ακράτεια στους άνδρες οφείλεται σε διαφορετικά αίτια από ό,τι στις γυναίκες και απαντάται συχνά ως αποτέλεσμα επέμβασης στον προστάτη. Η προστατεκτομή, η χειρουργική δηλ. αφαίρεση του προστάτη, είναι η κύρια αιτία της ακράτειας των ούρων στους άνδρες, κυρίως δε τα ριζικά χειρουργεία, που επιβάλλονται στις περιπτώσεις κακοήθειας του οργάνου. 40% των ανδρών αναφέρουν ακράτεια μερικές εβδομάδες μετά την αφαίρεση του προστάτη. Οι περισσότεροι από αυτούς μπορεί να επανακτήσουν τον έλεγχο της ούρησής τους, αρκετοί, ωστόσο, δεν θα το καταφέρουν. Σε μεγάλη κλινική μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο του 2000 στο περιοδικό της Αμερικανικής Ιατρικής Εταιρείας, αναφέρθηκε ότι το 8.4% των ανδρών μετά από προστατεκτομή αντιμετώπιζε πρόβλημα ακράτειας 18 μήνες μετά την επέμβαση.

Το πρόβλημα είναι αυτό που ονομάζουμε ανεπάρκεια του σφιγκτήρα, που μπορεί να συνδυάζεται και με αστάθεια στη λειτουργία της ουροδόχου κύστεως. Ουσιαστικά, αυτό σημαίνει ότι ο σφιγκτήρας δεν είναι αρκετά δυνατός ώστε να αντέχει την κοιλιακή πίεση που ασκείται όταν κάποιος βήχει ή φταρνίζεται, με αποτέλεσμα να παρατηρείται απώλεια των ούρων. Ο σφιγκτήρας είναι ένα «δαχτυλίδι» από μύες που περιβρογχίζει την ουρήθρα και ελέγχει το άνοιγμά της. Επομένως, η αδυναμία ή η βλάβη του σφιγκτήρα ελαττώνει την ικανότητα ελέγχου της ούρησης. Είναι προφανές ότι, εκτός από τους ασθενείς που ανεπαρκεί ο σφιγκτήρας τους συνεπεία προηγηθείσης χειρουργικής επεμβάσεως, κάθε κατάσταση που επηρεάζει τη νεύρωση του σφιγκτήρα μπορεί να καταστρέψει τη φυσιολογική του λειτουργία. Έτσι, ασθενείς με νευρολογικές παθήσεις, όπως η μηνιγγομυελοκήλη, ή με ιστορικό τραυματισμού, επεμβάσεων ή ακτινοβολίας της πυέλου μπορεί να παρουσιάσουν ακράτεια ούρων σφιγκτηριακής αιτιολογίας.

Η Ανδρική Ακράτεια μπορεί να θεραπευτεί;

Αν και η ακράτεια στους άνδρες οφείλεται σε διαφορετικά αίτια από ό,τι στις γυναίκες, οι θεραπευτικές επιλογές είναι παρόμοιες και κάθε μέρα γίνονται όλο και περισσότερο γνωστές και διαθέσιμες. Η ριζική προστατεκτομή, η χειρουργική δηλ. αφαίρεση για καρκίνο του προστάτη είναι η κύρια αιτία της ακράτειας των ούρων στους άνδρες. 40% των ανδρών αναφέρουν ακράτεια μερικές εβδομάδες μετά την αφαίρεση του προστάτη. Οι περισσότεροι από αυτούς μπορεί να επανακτήσουν τον έλεγχο της ούρησής τους, μερικοί, ωστόσο, δεν θα το καταφέρουν .Όταν διαγνωστεί ακράτεια, οι γιατροί μπορεί να συστήσουν μια σειρά από μη επεμβατικές θεραπείες, με σκοπό την αντιμετώπιση του προβλήματος, μέχρι ο σφιγκτήρας να ανακτήσει τη δύναμή του. Οι θεραπείες αυτές περιλαμβάνουν ασκήσεις, εγχύσεις κολλαγόνου και εξωτερικές συσκευές. Εφόσον οι παραπάνω θεραπείες αποτύχουν, οι γιατροί μπορεί να συστήσουν μια χειρουργική λύση. Τα τελευταία 30 χρόνια, ο Τεχνητός Σφιγκτήρας αποτελεί την πλέον δοκιμασμένη χειρουργική λύση. Η μικροσκοπική αυτή συσκευή είναι αποτέλεσμα προηγμένης μηχανικής και ιατρικής έρευνας και μιμείται τη λειτουργία του φυσιολογικού σφιγκτήρα, ο οποίος ελέγχει τη ροή των ούρων.

Πώς γίνεται η τοποθέτηση του τεχνητού σφιγκτήρα;

Ο Τεχνητός Σφιγκτήρας τοποθετείται εξ ολοκλήρου μέσα στο σώμα και επιτρέπει τον άμεσο και διακριτικό έλεγχο της ούρησης. Η λειτουργία του βασίζεται στο διαδοχικό γέμισμα και άδειασμα ενός μικροσκοπικού, εύκαμπτου «δαχτυλιδιού», που περιβάλλει την ουρήθρα. Όταν το «δαχτυλίδι» είναι γεμάτο με υγρό, διατηρεί την ουρήθρα κλειστή, με τον ίδιο τρόπο που η συσκευή μέτρησης της πίεσης σφίγγει το μπράτσο. Όταν το υγρό μεταφέρεται σε μια δεξαμενή που βρίσκεται στο κάτω μέρος της κοιλίας, το «δαχτυλίδι» χαλαρώνει γύρω από την ουρήθρα, επιτρέποντας τη διέλευση των ούρων. Η επέμβαση γίνεται από ειδικά εκπαιδευμένους ουρολόγους, με επισκληρίδιο αναισθησία (από τη μέση και κάτω) και διαρκεί περίπου 1 ώρα.

 Ποια τα πλεονεκτήματα του τεχνητού σφιγκτήρα;

• Μόνιμη λύση για το πρόβλημα της ακράτειας

• Απλή επέμβαση, όταν γίνεται από ειδικά εκπαιδευμένους ουρολόγους

• Η ούρηση μπορεί να γίνει όταν επιθυμεί ο ασθενής

• Σύντομη χειρουργική επέμβαση – διαρκεί περίπου 1 ώρα

• Σύντομη νοσηλεία

• Άριστο αισθητικό αποτέλεσμα

• Υψηλά ποσοστά επιτυχίας

Σύμφωνα με δημοσιευμένες μελέτες, το ποσοστό ικανοποίησης των πασχόντων μετά από τοποθέτηση τεχνητού σφιγκτήρα υπερβαίνει το 90%, και το 96% αυτών θα το συνιστούσαν σε κάποιον φίλο τους με παρόμοιο πρόβλημα. Επίσης, η βελτίωση της ποιότητας ζωής τους είναι αξιοσημείωτη. Η μέθοδος αυτή έχει εφαρμοσθεί σε όλο τον κόσμο εδώ και 30 χρόνια σε περίπου 90.000 άνδρες. Στην Ελλάδα, η μέθοδος εφαρμόζεται τα τελευταία 15 χρόνια, με πολύ υψηλά ποσοστά επιτυχίας.

Γεώργιος Λαμπανάρης

Χειρουργός Ουρολόγος